Chúng ta có thể sản sinh ra một Tô Hoài thứ 2

Tô Hoài là 01 tác gia văn học lớn, nổi tiếng hàng đầu Việt Nam. Sự nghiệp văn chương đồ sộ của ông gồm có rất nhiều tác phẩm lớn. Nhưng trong đó, tác phẩm nổi tiếng nhất có lẽ là “Dế mèn phiêu lưu ký” gắn liền với tuổi trơ của hàng triệu người Việt Nam.

Dế mèn phiêu lưu ký đã khắc họa lại hình ảnh về làng quê Việt Nam, và là 01 bức tranh sinh động về thế giới côn trùng, mà cụ thể ở đây là loài dế. Cũng như nhiều bạn trẻ khác, tôi đã đọc đi đọc lại tác phẩm này và những lần đọc lại tôi vẫn còn nguyên cảm giác háo hức của lần đầu tiên. Nhiều lúc tôi tự hỏi, khi nào nền văn học chúng ta mới lại có thêm 01 siêu phẩm như vậy? Ngay sau đó, tôi đều tự trả lời rằng: lâu, lâu lắm và có thể là không bao giờ!

Để tạo ra 01 tác phẩm văn học và đặc biệt là 01 tác phẩm lớn, tôi nghĩ sẽ cần 03 yếu tố căn bản chính. Đó là: niềm đam mê, khát khao của nhà văn; vốn sống và cuối cùng là kỹ năng viết lách.

Quay trở lại với bối cảnh hình thành tác phẩm, nhà văn Tô Hoài bắt đầu viết Dế mèn phiêu lưu ký năm 17-18 tuổi. Bối cảnh cuộc phiêu lưu của Dế Mèn chính là vùng Nghĩa Đô ven sông Tô Lịch, nơi nhà văn dành cả tuổi thơ của mình ở đó với trò chơi đấu dế, đúc dế. Rõ ràng, năm 17-18 tuổi chúng ta không thể trông mong 1 ngòi bút sâu sắc được, ít nhất là so sánh nhà văn lúc 18 tuổi với chính ông năm 40 tuổi và như vậy có thể khẳng định kỹ năng viết lách không phải là yếu tố quan trọng nhất để tạo nên 01 tác phẩm văn học lớn được.

Tác gia Tô Hoài – niềm tự hào của nền văn học nước nhà

Vậy 02 yếu tố còn lại là vốn sống và khát khao. Nhà văn Tô Hoài đã trải qua hàng chục năm trời chơi đúc dế và nuôi dế. Có lẽ “tuổi thơ dữ dội” của nhà văn là những buổi trưa hì hục ngoài đồng bắt dế, nhền nhện cùng chúng bạn. Và biết đâu đó là những buổi trốn học đi chơi và cũng không ít lần bị ba mẹ cho no đòn. Không thành tựu nào mà không phải trả cho nó 1 cái giá. Chính những năm tháng tuổi thơ như vậy đã giúp nhà văn đúc kết 1 kho vốn hiểu biết về thế giới côn trùng.

Yếu tố còn lại là đam mê của nhà văn, đam mê có thể xuất phát từ chính bản thân tác giả hoặc do ngoại cảnh mang lại. Đối với nhà văn Tô Hoài, khát khao của ông được mang lại từ chính khát khao sinh tồn, đó là viết văn kiếm được nhiều tiền hơn đi bán giày (trong thời gian này, bán giày là việc nhà văn chọn để mưu sinh). Khi con người ta sở hữu niềm đam mê ngút trời, hoặc bị dồn vào đến chân tường, hay ranh giới sinh tồn thì họ sẽ phát huy hết năng lực của bản thân mình.

Rõ ràng, ta có thể đúc kết lại 2 thành tố chính tạo nên siêu phẩm “Dế mèn phiêu lưu ký” này đó là vốn sống sâu sắc và niềm đam mê, khát khao của tác giả. Suy rộng ra nó cũng chính là 02 yếu tố chính để tạo nên 01 tác gia lớn hay 01 con người thành công trong cuộc sống hiện thực, bởi vì vốn sống là nguyên liệu chính để tạo ra tác phẩm hay tạo nên ý tưởng; hành văn, kỹ năng viết lách cũng chỉ là phương pháp hay phương tiện để dệt nên tác phẩm ấy hay sự thành công.

Vì 01 lý do nào đó, có thể do đô thị hóa, nhiều trò chơi điện tử…. hay vì bận học mà các bạn trẻ bây giờ không có nhiều cơ hội được vui chơi và tương tác với tự nhiên. Nếu hỏi các bạn trẻ lứa 9x về sau câu hỏi: “Dế Mèn ăn gì?” có thể các bạn sẽ khó trả lời hơn câu: “Dế Mèn chiên bơ ngon không?” Đối với các bạn trẻ được sinh ra và lớn lên ở thành phố, nó càng trở nên khó vô cùng.

Như vậy, với cách học và dạy như hiện nay: chú trọng rất nhiều học chữ, ít rèn luyện kỹ năng sống; toàn bộ thời gian dành cho việc học chính thức, học thêm, không có thời gian vui chơi, tương tác với thiên nhiên, giao thiệp xã hội; ít trao dồi vốn sống và không xác định được mục tiêu sống, niềm khát khao làm việc, cống hiến… chúng ta liệu có thể tạo ra 01 Tô Hoài thứ 2 với siêu phẩm “Dế mèn phiêu lưu ký”, câu trả lời của tôi là là: khó, rất khó, rất khó và có thể không bao giờ các bạn ạ.

TTT