Cải tiến tiếng Việt như thế nào?

Những ngày qua, dự luận cả nước xôn xao với việc 01 vị Phó Giáo sư Tiến sỹ, nguyên Hiệu phó 1 trường đại học lớn ở Hà Nội về đề xuất cải tiến chữ quốc ngữ với lý do là chữ viết hiện tại còn nhiều bất cập và để cho tiếng Việt được quốc tế hóa và cập nhật hơn.

Đề xuất này ngay lập tức vấp phải sự phản đối quyết liệt của nhiều tầng lớp nhân dân, nhiều bạn trẻ đã lên mạng xã hội tạo nhiều clip để giễu cợt, thậm chí bôi nhọ vị Phó Giáo sư này. Nhưng liệu vị Phó Giáo sư này và hệ thống chữ viết mới do ông đề xuất có đáng bị lên án như vậy?

Thứ nhất, xin bàn về ngôn ngữ và quá trình học tập ngôn ngữ của 01 con người

Hai thành tố chính tạo thành ngôn ngữ là: tiếng nói và chữ viết, tiếng nói có trước và chữ viết có sau dùng để ghi lại tiếng nói với mục đích là lưu trữ và truyền bá bởi vì “lời nói gió bay”.

Từ khi còn nằm trong bụng mẹ cho đến khi ra đời, đứa trẻ đã được người thân tương tác bằng tiếng nói mà chính tổ tiên, người thân và ba mẹ nó dùng hàng ngày. Đó có thể là những lời mắng yêu, trò chuyện vu vơ hay những câu hát ru. Sau đó, nó được tập nói bắt đầu từ những từ đơn giản như ba, mẹ, sữa, ăn…. Lớn lên 1 tí, nó đã có thể nói thông thạo, nhớ số nhà, số điện thoại người thân và hát theo các bài hát được người thân hay cô giáo tập. Lúc này, đứa trẻ vẫn chưa biết chữ.

Lớn lên nữa đến tuổi học mẫu giáo, lớp 1 đứa trẻ mới được học chữ để ghi lại những từ cơ bản. Đầu tiên là học chữ cái, rồi học ghép chữ cái thành từ và học ghép từ thành câu. Đây gọi là ngữ pháp.

Như vậy, có thể khẳng định để học ngôn ngữ, con người sẽ học tiếng trước rồi mới học chữ. Kỹ năng nghe và nói là 2 kỹ năng được học đầu tiên, sau đó mới là học chữ với 2 kỹ năng còn lại là đọc và viết.

Thứ hai, xin bàn đôi nét về tiếng Việt và chữ quốc ngữ.

Tiếng Việt là tiếng nói của người Việt, nó tồn tại cả ngàn đời này do cộng đồng người Việt tạo ra. Và bây giờ có dùng bất kỳ ký tự nào để mô phỏng lại thì tiếng Việt vẫn trường tồn và không thay đổi.

Chữ quốc ngữ hình thành như thế nào?

Chữ quốc ngữ là ký tự ngôn ngữ để ghi lại tiếng nói của người Việt. Nó được một số người gốc châu Âu mang vào Việt Nam từ thế kỷ 17, 18 với mục đích là truyền giáo. Trải qua hàng thế kỷ cải tiến và lưu truyền, nó được công nhận là văn tự chính thức của Việt Nam vào thế kỷ 19 và được sử dụng cho đến ngày hôm nay. Bây giờ việc tiếp tục dùng chữ quốc ngữ, cải tiến chữ quốc ngữ hay dùng chữ viết mới là việc hết sức “bình thường”.

Thứ ba, ai là người quyết định cải tiến hay cải cách tiếng Việt?

Cá nhân tôi đánh giá việc thay đổi (cải tiến, cải cách hay thay thế) chữ viết là sự việc thuộc nhóm đại sự quốc gia, dân tộc cũng giống như các đại sự khác như: thay đổi quốc ca, quốc kỳ, quốc huy, dời thủ đô… Nó phải được hội đồng khoa học cấp quốc gia phản biện, được Chính phủ trình lên Quốc hội và được trưng cầu dân ý…

Theo vị Phó Giáo sư này, chữ quốc ngữ hiện tại bộc lộ nhiều nhược điểm và ông muốn cải tiến nó để nó được quốc tế hóa và đơn giản hơn. Đây là hành động của 1 nhà khoa học có tâm với động cơ đúng đắn, sáng tạo và dám dấn thân.

Cho nên việc một số bạn trẻ, trong đó có các diễn viên là người của công chúng cố tình dùng chữ quốc ngữ để đọc chệch ký tự mới do vị Phó Giáo sư này đề xuất để tạo ra ý nghĩa phản cảm, thô tục để dè bỉu vị này là hành động không đúng.

Với tư cách là công dân Việt Nam, chúng ta có quyền bác bỏ hoặc đồng ý với đề xuất thông qua việc sử dụng chữ viết mới. Đó là chính kiến của các bạn. Chả có lý do gì các bạn phải “xoắn” cả.

Thứ tư, cải tiến tiếng Việt hiện tại như thế nào?

Như vậy, để cải tiến ngôn ngữ Việt chúng ta có thể cái tiến tiếng Việt hoặc cải tiến chữ viết Việt. Chúng ta cải tiến tiếng Việt bằng cách giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt và làm phong phú thêm tiếng Việt, như nhiều phương tiện truyền thông và các nhà giáo dục đã nói.

Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt

Nước ta vẫn đang thực hiện đề án xóa mù chữ và chống tái mù chữ đến tận năm 2020, có nghĩa là hiện tại vẫn còn nhiều người Việt Nam không biết chữ quốc ngữ hiện hành. Nếu chiếu theo hệ thống chữ viết mới do vị PGS này đề xuất, tôi e rằng trên dưới 90 triệu con người Việt Nam trừ vị này ra đều không biết chữ? Và chúng ta sẽ lại tiếp tục hành trình xóa mù chữ và chống tái mù chữ. Có thể chữ viết mới của vị PGS này đơn giản, dễ học (mà chắc là chỉ dễ với vị này thôi).

À mà thôi, Phó Giáo sư ơi, ông tha cho tôi, tôi còn nhiều việc khác quan trọng hơn phải làm ông ạ. Trong tương lai gần, tôi không muốn phải học lại chữ viết, rồi phải thay đổi nhiều thông tin cá nhân, giấy tờ tùy thân, giấy tờ hành chính…. Tiền thuế tôi và hàng chục triệu người dân khác nộp cho Nhà nước nên được dùng vào những việc hệ trọng và cấp bách hơn ông ạ. Tôi nghĩ là một nhà giáo dục, một nhà sư phạm ông nên dành nhiều tâm huyết cho việc cải tiến các hoạt động khác của hệ thống giáo dục nước nhà hơn là việc cải tiến chữ viết như ông đã và đang làm 40 năm nay.

TTT